Nguồn gốc, ý nghĩa của trà đạo Nhật Bản

Trà đạo là nét đẹp văn hóa của người Nhật, thể hiện tính thẩm mỹ, tinh tế và nghệ thuật pha trà. Người Nhật chọn nguyên liệu kỹ càng, tỉ lệ trà và nước chuẩn, cách pha trà nhuyễn, cách rót trà và cách bảo quản trà thật tinh tế. Vậy trà đạo có nguồn gốc từ đâu, nghĩa của trà đạo Nhật Bản là gì? Hãy cùng baoasahi.com tìm hiểu ngay nhé! Trà đạo là gì? Ở Nhật Bản, từ...

Có thể bạn quan tâm:

Trà đạo là nét đẹp văn hóa của người Nhật, thể hiện tính thẩm mỹ, tinh tế và nghệ thuật pha trà. Người Nhật chọn nguyên liệu kỹ càng, tỉ lệ trà và nước chuẩn, cách pha trà nhuyễn, cách rót trà và cách bảo quản trà thật tinh tế. Vậy trà đạo có nguồn gốc từ đâu, nghĩa của trà đạo Nhật Bản là gì? Hãy cùng baoasahi.com tìm hiểu ngay nhé!

Mục lục

Trà đạo là gì?

Ở Nhật Bản, từ “trà” có thể mang ý nghĩa là “Trà đạo (sadou ー 茶道)”. Như đã được cập nhật một chút trong phần trước, “trà đạo” là một phần yếu tố trong văn hóa Nhật Bản và được biết đến với tên gọi khác là “Cha-no-yu”.

Trà đạo Nhật Bản là một phong cách được lãnh đạo sử dụng cho khách hàng, và bao hàm nhiều quy tắc khác nhau, từ cách phục vụ trà, đến cách uống và cách thể hiện sự biết ơn đến người pha trà. Như vậy, Trà đạo có thể được xem là một nền văn hóa chứa tinh thần hiếu khách và sự vui vẻ, cầu kỳ trong chế độ thực hiện của người Nhật.

Trà đạo ở Nhật có nguồn gốc từ đâu?

Người ta cho rằng trà được đưa từ Trung Quốc vào Nhật Bản từ thời Nara đến thời Heian. Vào đầu thời gian, trà là một loại thực phẩm có giá trị cao, và chỉ được thưởng thức bởi các tầng đặc biệt trong xã hội như nhà sư hoặc các gia đình quý tộc.

Sau đó, một Thiền sư tên là Eisai đã đến Trung Hoa để nghiên cứu về Thiền tông. Tại đây, ông đã nhận thấy những công dụng tuyệt vời của trà và khi về lại Nhật Bản, ông đã viết cuốn “Khiết trà dưỡng sinh ký (Kissa-youjoukiー喫茶養生記)” để giải thích về tác dụng của trà. Đây là cuốn sách nghiên cứu về trà đầu tiên của Nhật Bản.

Sau đó, từ cuối thời kỳ Kamakura đến thời đại Nam-Bắc-Triều, một ngôi chùa với điểm nhấn chính là vườn trà đã được xây dựng. Sau đó, với Kyoto là trung tâm, nó lan rộng sang Ise, Iga, Suruga và Musashi. Các quán trà được xây dựng như một nơi giao lưu trao đổi giữa mọi người với nhau, từ các nhà sư đến tầng lớp binh sĩ, và mọi người thường hay chơi những trò chơi như Sen-chaー闘茶, một loại trò chơi bao gồm việc uống trà và phỏng đoán về nơi lá trà được thu hái, chế biến.

Ý nghĩa của trà đạo Nhật Bản

Thứ được gọi là “Cha-no-yu (trà đạo)” đã ra đời trong khoảng thời kỳ Muromachi và Azuchi Momoyama. Sự trân trọng đặc biệt mà shogun Yoshimitsu Ashikagaー足利義満 dành cho trà Uji (Uji-chaー宇治茶) đã được thừa hưởng đến thời của thời của shogun Toyotomi Hideyoshiー豊臣秀吉. Bằng cách này, trà Uji càng được tăng giá trị lên nhiều lần. Vào nửa sau của thế kỷ 15, nghệ nhân trà Murata Jukouー村田珠光 đã tạo ra “Wabi-chaー侘茶”. Điều này đã được các nghệ nhân như Takeno Jououー武野紹鴎 và Sen-no-rikyuー千利休 tiếp quản, và cuối cùng, trải qua nhiều năm, nghệ thuật trà đạo “Cha-no-yu” đã được hình thành.

“Cha-no-yu” được coi là một lễ nghi chính thức của xã hội samurai trong thời Edo. Mặt khác, trà dành cho những người dân bình thường cũng được ra đời trong khoảng thời gian này. Trong khi những người giàu có thích trà xanh (matcha), những người bình thường sẽ uống “Senji-chaー煎じ茶”, được đun sôi từ lá trà thô.

Tuy nhiên, vào năm 1738, một bước ngoặt xuất hiện trong phương thức sản xuất đã được phát triển bởi Nagatani Souen, người được coi là cha đẻ của Sen-cha. Phương thức pha chế một loại trà có mùi thơm nhẹ nhàng và một màu xanh mơn mởn của Nagatani đã khiến những cư dân Edo không khỏi trầm trồ.

“Quy trình Uji” được tạo ra ở đây chính là tổ tiên xa xưa của trà Nhật Bản hiện tại. Kể từ đó, thông qua việc phát triển mạnh các phương pháp sản xuất và các hệ thống phân phối, văn hóa trà ngày càng được nhân rộng.

Vào thời cận đại, người Nhật Bản có thể dễ dàng mua trà đóng trong can ở các máy bán hàng tự động. So với hình thức trên, việc pha trà trong ấm dường như được xem là tốn thời gian và phiền phức với một số người, nên thị trường trà xanh đã lâm vào khủng hoảng.

Vào thời điểm đó, các công ty sản xuất thực phẩm đã liên tục nghiên cứu về việc biến trà thành một loại thức uống thông dụng. Từ năm 1985 là năm của những loại trà đóng lon đến những năm 1990, các công ty đó đã tiến hành bày bán loại trà xanh đóng trong chai nhựa PET.

Các loại trà Nhật Bản

Dựa trên phương pháp chế biến lá trà, trà Nhật Bản được chia thành 3 loại là “trà không lên men (fuhakkou-chaー不発酵茶)”, “trà bán lên men (hanhakkou-chaー半発酵茶)”, và “trà lên men (hakkou-chaー発酵茶)”.

Trong số đó, trà chưa lên men đặc biệt phổ biến. Trà không lên men có một điểm đặc trưng là lá trà sẽ ngừng lên men ngay sau khi được hái, khiến lá trà luôn giữ một màu xanh tươi mới. Theo cách chia này, “trà xanh (ryoku-chaー緑茶)” phổ biến nhất ở Nhật Bản thuộc loại trà chưa lên men. Các bạn có thể tham khảo thêm về các đại diện của trà xanh được tóm tắt dưới đây.

Sen-chaー煎茶

Sen-cha là một loại trà xanh nổi tiếng chiếm khoảng 85% lượng sử dụng trà của người Nhật Bản. Đây là một loại trà dễ uống với vị thanh mát và được yêu thích bởi cả già lẫn trẻ, cả nam lẫn nữ ở Nhật.

Gyokuroー玉露

Gyokuro là một loại trà có khả năng chặn ánh sáng mặt trời ở một giai đoạn sinh trưởng nhất định khiến lượng theanine, thành phần umami của trà, tăng lên. Bằng cách làm như vậy, lá trà trở nên ngọt đậm hơn. Ít đắng hơn Sen-cha, nó đem đến cho người thưởng thức một hương vị đậm đà đặc trưng.

Ban-chaー番茶

Ban-cha là một loại Sen-cha có thời gian thu hái trễ hơn mức thông thường. Bằng việc tắm mình trong cái nắng của mùa hè, hương vị của lá trà sẽ trở nên đắng hơn.
Houji-chaーほうじ茶

Houji-cha là một loại Sen-cha hoặc Ban-cha được rang trên lửa lớn. Đây là một loại trà có hương thơm đặc trưng và vị thanh dễ uống.

Genmai-chaー玄米茶

Genmai-cha là một loại Sen-cha hoặc Ban-cha được trộn cùng với gạo rang (tức gạo chưa bóc vỏ lụa). Trà Genmai-cha đem đến một hương vị cân bằng giữa gạo rang và trà Sen-cha nên có vị ngon rất riêng biệt.

Ngoài ra, trà xanh Nhật Bản còn bao gồm rất nhiều loại khác như Tamaryoku-chaー玉緑茶 hay matchaー抹茶. Đối với trà lên men, Hồng trà (Kouchaー紅茶) là một đại diện tiêu biểu, trong khi trà Ô-long đại diện cho nhóm trà bán lên men.

Cách pha trà Nhật Bản chuẩn

Tiếp theo, bạn sẽ được học thêm về cách pha trà Nhật Bản đúng cách. Nếu bạn nghĩ rằng việc pha trà chỉ đơn giản là chế nước sôi rồi ngồi đợi thì bạn đã sai hoàn toàn. Việc pha trà sai cách sẽ dẫn đến mùi vị trà thay đổi hoàn toàn. Vì vậy, hãy chú ý và học hỏi thêm về cách pha chế trà thông qua bài viết này nhé.

Lá trà và lượng nước sôi tương ứng

Để pha trà ngon, bạn cần biết lượng lá trà, lượng nước nóng, nhiệt độ và thời gian lắng đọng. Dưới đây sẽ là lượng tham khảo pha trà cho 1 người.

Nếu bạn định làm nhiều hơn thì hãy nhân lượng tham khảo trên với số người tương ứng.

Cách pha trà ngon

Tiếp theo, hãy kiểm tra những điểm quan trọng giúp trà trở nên ngon hơn. Bạn có thể tham khảo 4 điểm quan trọng đó ở dưới đây.

Bằng cách này, bạn có thể làm tăng thêm vị ngon và mùi thơm cho trà lên nhiều lần.

Trình tự rót trà

Thêm lá trà vào trong ấm và đổ nước nóng ở nhiệt độ thích hợp. Sau đó đợi cho đến khi lá trà nở ra trong khoảng từ 20 đến 30 giây. Sau khoảng thời gian đó, hãy rót một tách trà vào một tách trà. Trà lúc đầu có thể hơi loãng nhưng sau đó nó sẽ dần có màu đậm hơn. Khi rót trà cho nhiều người cùng thưởng thức, hãy rót từ từ vào từng tách trà để làm cho nồng độ trà trở nên đồng đều hơn.

Cách bảo quản trà

Sau khi đã mở hộp trà hoặc túi trà, hãy chuyển số trà đó sang hộp kín (như hộp trà bằng thiếc) và bảo quản ở nơi tối và mát. Độ tươi của lá trà rất quan trọng đối với trà, và chính vì vậy những loại trà đắt tiền càng trở nên nhạy cảm với môi trường xung quanh hơn. Do đó, bạn nên uống thật nhanh sau khi đã mở gói trà.

Trong trường hợp chưa mở, bạn có thể đặt gói trà đó vào ngăn mát tủ lạnh. Nhưng nếu bạn muốn bảo quản chúng trong 1 thời gian dài hơn, tủ đông sẽ là một lựa chọn sáng suốt.

Baoasahi.com: Báo Nhật Bản tiếng Việt cho người Việt

Tin tức nước Nhật online: Nhật Bản lớn thứ 2 tại Nhật BẢn cập nhật thông tin kinh tế, chính trị xã hội, du lịch, văn hóa Nhật Bản
Ngày 12/11 năm 2020 | Nước Nhật | Văn Hóa Nhật Bản | Tag: . .